Media zwijgen over deal FBI in zaak Assange

Het IJslandse Stundin berichtte enige weken geleden dat de belangrijkste getuige van de Amerikaanse Justitie in het proces over de uitlevering van Julian Assange gelogen heeft. De aanklagers kwamen op grond van de verklaringen van Sigurd Thordarson tot de beschuldiging dat Assange hem had opgedragen "computerinbraken te plegen" en in het geheim hooggeplaatste IJslandse functionarissen op te nemen, waaronder parlementsleden; dat ze probeerden een "gestolen" bestand van een IJslandse bank te ontcijferen; dat Assange probeerde “de ongeautoriseerde toegang die hem door een bron werd gegeven” te gebruiken om gebruik te maken van een overheidswebsite die politievoertuigen volgde; en dat hij Thordarson had bevolen en aangemoedigd om een relatie op te zetten met een hackgroep, die zou hacken en illegaal documenten zou verkrijgen om door te geven aan WikiLeaks. Al deze beweringen, heeft Thordarson nu toegegeven aan Stundin, zijn ofwel zeer misleidend of ronduit onjuist, meldt de krant. 

Deal met de FBI

In de Verenigde Staten is dit nieuws vrijwel nergens in de grote media gepubliceerd volgens Branco Marcetic in Jacobin, aan wie ik bovenstaande samenvatting ontleen. Ook de Britse en Nederlandse media hebben het bericht niet overgenomen. Een teleurstellende omissie, zeker als je weet dat het niet alleen om leugens van een onbetrouwbare getuige gaat, maar om een deal van de FBI. Thordarson kreeg namelijk wat terug voor zijn valse getuigenis:

In ruil voor de hulp aan de Amerikaanse regering om een zaak op te bouwen tegen Assange garandeerde het ministerie van Justitie van Trump Thordarson immuniteit van vervolging wegens reeds bekende overtredingen in de VS en beloofden ze informatie over andere criminele activiteiten niet te delen met IJslandse of andere autoriteiten.

De enige Amerikaanse krant die iets over Thordarson schrijft, de Washington Post, meldt deze deal niet en meent dat zijn leugens niet de kern van de aanklacht raken. Volgens de krant was de getuigenis van Thordarson alleen van belang als achtergrondinformatie voor opheldering over de relatie van Assange met Manning.

Klokkenluider Daniel Hale en het Amerikaans drones-beleid

De inzet van drones door het Amerikaanse leger is al jaren omstreden. Drone-aanvallen doden vaak andere mensen dan het beoogde doelwit. Deze sterfgevallen, waaronder vrouwen en kinderen, doen het aantal daadwerkelijke strijders dat door drones is vermoord in het niet vallen. De woede bij de bevolking die geraakt werd door de drone-aanvallen is goed voor de werving van jihadisten, schrijft Jeremy Scahill in het boek The Assassination Complex. De journalist van The Intercept schreef het op basis van documenten over het Amerikaanse drones-beleid die hij zou hebben gekregen van Daniel Hale, een voormalige inlichtingenmedewerker bij de Amerikaanse luchtmacht. Hale werd in mei 2019 gearresteerd en aangeklaagd wegens overtreding van de spionagewet. In maart van dit jaar bekende hij schuld. Hale kan tien jaar gevangenisstraf krijgen. Een uitspraak van de rechtbank wordt eind deze maans verwacht. 

Het proces tegen Hale kreeg onlangs een vreemde wending toen de rechter, in overeenstemming met het standpunt van de aanklagers, geen gevolg gaf aan zijn verzoek om de schade die veroorzaakt is door zijn actie in het proces te betrekken. Hale had de rechtbank gevraagd een onderzoek in te stellen naar eventuele schade en de bewijzen voor al dan niet vastgestelde schade openbaar te maken. Net als bij ieder ander strafrechtelijk proces is de schade een belangrijk beoordelingscriterium, betoogden zijn verdedigers. De omvang van de schade is rechtstreeks van invloed op de aard en de ernst van het strafbare feit en op de vraag wat een rechtvaardige straf zou zijn. De Amerikaanse Justitie heeft echter geen boodschap aan dit rechtsstatelijke argument .

Beroep op Biden

Een groep van 24 Britse parlementsleden van verschillende partijen doet een beroep op  president Biden om de aanklachten tegen Julian Assange te laten vallen. Ter gelegenheid van het bezoek van Biden aan Europa voor de G7-top schreven ze hem

Als vice-president van president Obama speelde u een belangrijke rol in het besluit Julian Assange niet te vervolgen vanwege publicaties over de oorlogen in Afghanistan en Irak en de toestanden in Guantanamo Bay. U, net als wij, moet teleurgesteld zijn geweest toen uw voorganger een vervolging aanspande met een 175-jarige gevangenisstraf tegen een wereldwijd bekende uitgever en campagnevoerder voor de persvrijheid (...) De zaak tegen Assange verzwakt het recht om belangrijke informatie te publiceren die de regering niet prettig vindt. Inderdaad, deze waarde staat centraal in een vrije en open samenleving. De zaak tegen de heer Assange ondermijnt ook het vertrouwen van het publiek in onze rechtssystemen. Onze landen worden ook steeds meer geconfronteerd met de tegenstrijdigheid van het bepleiten van persvrijheid in het buitenland terwijl dhr. Assange jarenlang in de meest beruchte gevangenis van het VK op verzoek van de Amerikaanse regering. We doen een beroep op u om deze vervolging te laten vallen, een daad die een roep om vrijheid zou zijn die over de hele wereld zou weerklinken.

 Daniel Ellsberg

In een gesprek met Democracy Now gaf voormalig klokkenluider Daniel Ellsberg ook zijn steun aan Assange. Het is deze week vijftig jaar geleden dat de New York Times uittreksels publiceerde uit de Pentagon Papers over de oorlog in Vietnam. De documenten die Ellsberg bij de krant bezorgde toonden onder andere aan dat de regering van Lyndon B. Johnson systematisch had gelogen, niet alleen tegen de bevolking maar ook tegen het Congres.

Ellsberg zegt zich met Assange en ook met Manning en Snowden te identificeren. 'We hebben hetzelfde proces van desillusie en hetzelfde besluitvormingsproces doorgemaakt over wat we moeten doen, en ik voel me heel, heel dicht bij hen.' De vervolging van Assange op grond van de Espionage Act deugt niet volgens Ellsberg. Juridisch is de wet ook nooit getoetst door het Hooggerechtshof. Assange is de eerste journalist die volgens deze wet wordt aangeklaagd. 'En daarom denk ik dat journalisten de afgelopen 50 jaar nooit echt aandacht hebben besteed aan dit geladen pistool dat op hen gericht was.' Het is echter zonder meer in strijd met het First Amendment. 

Volgens Ellsberg had Biden het beroep tegen de beslissing van de Britse rechter (niet uitleveren om gezondheidsredenen) moeten laten vallen. 'Maar een lagere officier bij het ministerie van Justitie, een overblijfsel van de regering-Trump, hernieuwde eenvoudig het beroep. Dat was fout en ongrondwettelijk. Biden kan en zou dat beroep moeten laten vallen. Het is echter verre van zeker - het is niet eens waarschijnlijk - dat hij dat zal doen, gezien het feit dat hij Assange in 2010 een 'high-tech terrorist' noemde.'

Hoe het VK Assange in handen kreeg en de persvrijheid verloochende

Julian Assange zit nog steeds vast in de Belmarsh gevangenis in Londen. Ter gelegenheid van de Dag van de Persvrijheid verklaarde Kristinn Hrafnsson(foto), zijn compagnon bij Wikileaks, dat het Verenigd Koninkrijk gezien zijn voortdurende gevangenschap moeilijk kan volhouden dat ze de persvrijheid in de wereld verdedigen. 

Twee jaar geleden, op 11 april 2019, werd Assange met geweld uit de Londense ambassade van Ecuador gesleept en gevangen genomen. Hij had er bijna zeven jaar doorgebracht om te ontsnappen aan uitlevering aan de Verenigde Staten. Begin dit jaar oordeelde de rechter afwijzend op het uitleveringsverzoek op grond van zijn mentale toestand. Het Amerikaanse ministerie heeft aangekondigd in beroep te gaan tegen deze uitspraak. En vanwege het vluchtgevaar wordt Assange daarom nog steeds vastgehouden. 

Supporters van Assange organiseerden in het weekend na 11 april een wake om aandacht voor zijn zaak te vragen. Hrafnsson zei bij die gelegenheid: 

Het is nu twee jaar van opsluiting, isolement en psychologische marteling geweest, allemaal vanwege het blootleggen van oorlogsmisdaden in Irak en Afghanistan, dezelfde journalistiek waarvoor Julian over de hele wereld wordt toegejuicht en genomineerd voor de Nobelprijs voor de vrede.

Biden houdt vast aan uitlevering Assange

De nieuwe Amerikaanse president Joe Biden neemt op allerlei punten afstand van zijn voorganger. Maar niet in de zaak-Assange. De VS zijn in beroep gegaan tegen de beslissing van de Britse rechter Vanessa Baraitser die op 4 januari oordeelde dat Assange niet uitgeleverd mag worden vanwege zijn mentale toestand. Amnesty International, Reporters without Borders en vele andere organisaties voor persvrijheid en mensenrechten verzochten president Biden tevergeefs de zaak te laten rusten. 

Assange wordt in de VS verdacht van spionage en medeplichtigheid aan de verspreiding van duizenden geheime militaire documenten in 2009, waaronder die over de wandaden van het Amerikaanse leger in Afghanistan en Irak. Hij kan hiervoor 175 jaar celstraf krijgen in de Verenigde Staten. 

James Risen herinnert er in The Intercept aan dat ten tijde van de publicaties van Wikileaks waarvoor Assange nu aangeklaagd wordt zowel de Democraten als de Republikeinen zich tegen de klokkenluiderssite hebben gekeerd. Onder Obama kwam de beschuldiging van spionage in beeld. Obama zette niet door uit vrees hiermee ook de main stream media te treffen die de onthullingen van Wikileaks over de oorlog in Irak naar buiten hadden gebracht. 

Assange werd vervolgens een speelbal in de strijd tussen Democraten en Republikeinen. Trump juichte de openbaarmaking door Wikileaks toe van gelekte email-berichten van het kantoor van de Democratische Partij en van zijn toenmalige tegenstander bij de presidentsverkiezingen Hillary Clinton. Maar zijn eigen Ministerie van Justitie zette later in op de uitlevering van Assange op grond van zowel computervredebreuk als overtreding van de spionagewet. Trump weigerde aan het eind van zijn zittingsperiode Assange van vervolging te ontslaan.

Assange niet uitgeleverd maar nog steeds gevangen

Een rechtbank in Londen heeft woensdag de voorwaardelijke vrijlating van Julian Assange geweigerd. Rechter Vanessa Baraitser vindt het risico dat hij onderduikt te groot. Maandag oordeelde zij afwijzend op het uitleveringsverzoek van de Verenigde Staten op grond van zijn mentale toestand. Het risico op zelfmoord en psychische schade bij een uitlevering zou te groot zou zijn. Het Amerikaanse ministerie van Justitie gaat in beroep tegen deze uitspraak, wat het vluchtgevaar van Assange volgens de Britse rechter vergroot. Assange wordt in de VS verdacht van spionage, het hacken van geheime documenten en vijftien andere delicten. Hij kan daar 175 jaar celstraf krijgen.

Glenn Greenwald schrijft dat het geen overwinning is voor persvrijheid, omdat het uitleveringsverzoek alleen is afgewezen vanwege de omstandigheden in Amerikaanse gevangenissen, en niet op journalistieke gronden. Assange zou naar alle waarschijnlijkheid na uitlevering overgebracht worden naar de beruchte ADX gevangenis waar gevangenen 23 uur per dag opgesloten zitten in een kleine cel. Er zijn acht zelfmoorden gemeld bij ADX sinds de opening in 1994, en nog veel meer hebben zichzelf verminkt bij zelfmoordpogingen, waaronder het inslikken van scheermesjes en zichzelf snijden met glas, volgens een rechtszaak in 2016, meldt The Guardian.

Meer ruimte voor klokkenluiders in de VS?

Terwijl Donald Trump nog steeds moeite heeft zijn verlies bij de presidentsverkiezingen toe te geven bereidt Joe Biden zich voor op de machtsoverdracht. De bestrijding van de coronapandemie heeft bij de nieuwe president een hoge prioriteit. In het team experts dat hem daarover gaat adviseren heeft hij ook klokkenluider Rick Bright opgenomen. De immunoloog Bright kreeg dit voorjaar bekendheid vanwege zijn ontslag door de regering Trump nadat hij in het openbaar scherpe kritiek had geuit op de aanpak van de pandemie, kritiek die hij eerder in zijn eigen instituut niet kwijt kon. De leiding van het Department of Health and Human Services (HHS) wees consequent Bright's pleidooien af om vroeg te investeren in de ontwikkeling van vaccins en in essentiële voorraden zoals maskers, ademhalingsmaskers en wattenstaafjes, die al schaars waren. 

Er zijn vele voorbeelden te noemen van klokkenluiders die het moeilijk hebben gehad onder het regime-Trump. In september kreeg de Commissie voor Inlichtingendiensten van het Huis van Afgevaardigden bijvoorbeeld  een geval te behandelen van een hoogeplaatste medewerker van het Amerikaanse ministerie van Binnenlandse veiligheid, Brian Murphy. Hij zegt dat hij onder druk is gezet om inlichtingen aan te passen over de Russische inmenging bij de Amerikaanse verkiezingen. Hij
moest ook een rapport over de dreiging van extreem-rechtse groepen afzwakken en optekenen dat antifascisten de rellen waren begonnen, zodat de inhoud overeen zou komen met de uitlatingen van president Trump. Toen Murphy weigerde werd hij naar eigen zeggen van het project gehaald.

In Government Executive, een blad voor hogere ambtenaren bij de Amerikaanse regering, wijst Dana Gold op het grote belang van klokkenluiders voor het instandhouden van de Amerikaanse democratie. Gold is directeur van het Democracy Protection Initiative van het Governments Accountability Porject, een ngo die zich in het algemeen belang inzet voor klokkenluiders. Zij wijst op het verschillende zaken die in de afgelopen vier jaar hebben gespeeld en doet een beroep op de ambtenaren om hun mond open te doen in het geval van schendingen van wetten, regels of voorschriften, grof wanbeheer, grove geldverspilling, misbruik van autoriteit of een substantieel en specifiek gevaar voor de volksgezondheid of veiligheid. Haar organisatie staat met een leger aan advocaten klaar om de rechten van klokkenluiders te verdedigen.

We zijn niet weerloos tegen deze overtredingen. Wanneer dappere individuen zich uitspreken tegen wangedrag, vindt er verandering plaats. Eerlijke informatie die vroeg wordt onthuld, kan verder wangedrag en schade verminderen of voorkomen. Werknemers die ervoor kiezen om de klok te luiden over misstanden waarvan ze getuige zijn, kunnen de democratische instituties helpen de democratie zelf te redden.